klub recenzentki wizaz klub recenzentki wizaz Wejdź
123rf
Styl życia

Zaburzenia tarczycy - jak je rozpoznać?

Ciągle czujesz się zmęczona, a na domiar złego przybierasz na wadze i borykasz się z problemem suchej skóry? To mogą być objawy zaburzeń pracy tarczycy. O tym, na czym polega rola tego ważnego gruczołu oraz jakie sygnały mogą świadczyć o związanych z nim chorobach, rozmawiamy z Piotrem Miśkiewiczem, specjalistą endokrynologii, założycielem portalu www.PytamDoktora.pl.
Agata Olejniczak
wrzesień 02, 2016

Jakie funkcje pełni tarczyca i dlaczego jest tak ważna dla utrzymania zdrowia?

Tarczyca jest gruczołem wydzielania wewnętrznego niezbędnym do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu we wszystkich okresach życia człowieka. Tarczyca wydziela hormony (tyroksyna-FT4, trójjodotyronina-FT3), które za pośrednictwem krwi docierają do wszystkich narządów i tkanek, wpływając na sprawne ich funkcjonowanie. Od prawidłowego stężenia hormonów tarczycy zależy wiele ważnych procesów życiowych, w tym m.in.:

- rozwój i czynność mózgu, a co za tym idzie prawidłowy rozwój intelektualny człowieka,

- prawidłowa przemiana materii, metabolizm białek, tłuszczów, węglowodanów (co ma wpływ na budowę i masę ciała),

- prawidłowy metabolizm kostny i stan skóry,

- czynności serca ,

- czynności układu rozrodczego (ma więc wpływ na płodność oraz prawidłowy przebieg ciąży).

W czasie ciąży prawidłowe funkcjonowanie tarczycy matki zapewnia właściwe zaopatrzenie dziecka w hormony tarczycy.

Zobacz także:  Bloger, który zaraża pasją do zdrowego odżywiania

Jakie są przyczyny chorób tarczycy?

Istnieje wiele przyczyn zaburzeń czynności tarczycy. Jednak w ostatnich czasach na pierwszy plan zaczyna się wysuwać etiologia autoimmunizacyjna. U niektórych osób, szczególnie obciążonych genetycznie (z chorobami autoimmunologicznymi w rodzinie, szczególnie dotyczącymi tarczycy) dochodzi do niekontrolowanego pojawienia się przeciwciał, które wpływają na czynność tarczycy. Jeśli są to przeciwciała niszczące tarczycę, dochodzi do przewlekłego zapalenia gruczołu i niedoczynności tarczycy (choroba Hashimoto). W przypadku pojawienia się przeciwciał stymulujących tarczycę, rozwija się nadczynność tarczycy (choroba Graves’a).W chwili obecnej nie mamy wpływu na pojawienie się tych przeciwciał, a czynnikiem, który może doraźnie stymulować ich powstanie, jest nagły, poważny stres (utrata pracy, zgon bliskiej osoby, rozwód). Wśród innych przyczyn zaburzeń czynności tarczycy, można wymienić niedobór jodu, który prowadzi do powstania wola (czyli powiększenia tarczycy, często z powstawaniem guzków w późniejszym etapie). Obecnie prowadzony jest program jodowania soli, który skutecznie temu przeciwdziała.

Na czym polegają niedoczynność oraz nadczynność tarczycy i jakie są objawy tych chorób?

Zaburzenia czynności tarczycy mogą obejmować dwie przeciwne sytuacje.

W przypadku niedoboru hormonów rozwijają się objawy niedoczynności tarczycy. Wśród nich można wymienić m.in.: wzrost masy ciała, zmęczenie, senność, zaburzenia pamięci i koncentracji, uczucie zimna, zaparcia, zaburzenia miesiączkowania, obrzęki. Występują również suchość skóry, suchość i łamliwość paznokci, nadmierne rogowacenie naskórka, wypadanie włosów. Niedoczynność tarczycy jest szczególnie niebezpieczna u kobiet planujących ciążę i w ciąży. Nieleczona może prowadzić m.in. do niepłodności, poronień i przedwczesnych porodów, zaburzeń rozwoju intelektualnego dziecka. Idealnie byłoby gdyby każda kobieta planująca lub będąca w ciąży wykonała przynajmniej badanie TSH (wynik TSH powyżej 2,5 wskazuje na konieczność leczenia w tej grupie) i zgłosiła się do endokrynologa w razie wątpliwości w celu ustalenia dalszego postępowania. Tym bardziej, że aktualnie obserwuje się wzrost częstości takich zaburzeń.

Nadmiar hormonów tarczycy prowadzi zaś do objawów nadczynności tarczycy. Wśród nich najczęściej występują wzmożona potliwość, kołatanie serca, niepokój, bezsenność, chudnięcie, drżenie rąk, zaburzenia miesiączkowania. Czasem może towarzyszyć im wytrzeszcz oczu.

Czy trudno zdiagnozować nieprawidłową pracę tarczycy? Z jakimi chorobami bywa mylona? 

Rozpoznanie zaburzeń czynności tarczycy zazwyczaj nie jest trudne. W przypadku niedoczynności stwierdzamy niedobór hormonów tarczycy (FT4 i/lub FT3), a w przypadku nadczynności ich nadmiar. Fazą wstępną obu zaburzeń są tzw. skąpoobjawowa niedoczynność i nadczynność, gdzie jedynym stwierdzanym odchyleniem od normy w hormonach jest odpowiednio podwyższone (niedoczynność tarczycy) i obniżone (nadczynność tarczycy) stężenie TSH. Jest to zazwyczaj wstępna faza rozwoju choroby. Dodatkowo bardzo przydatne jest wykonanie badania odpowiednich przeciwciał (ATPO, ATG, TRAB). Pozwalają one potwierdzić występowanie choroby autoimmunizacyjnej tarczycy. Niezbędnym badaniem w diagnostyce tarczycy jest ocena gruczołu w badaniu USG. Z uwagi na wieloobjawowy przebieg zaburzeń czynności tarczycy, często choroby tego gruczołu mylone są z innymi chorobami: chorobami kardiologicznymi (kołatanie serca, męczliwość, obrzęki), przewodu pokarmowego (biegunki, zaparcia), chorobami ginekologicznymi (nadmierne miesiączki, zaburzenia miesiączkowania). Dokładna ocena doświadczonego endokrynologa pozwala postawić ostateczne rozpoznanie.

Dlaczego niedoczynność tarczycy wiąże się z problemami z utrzymaniem prawidłowej wagi ciała? Czy da się temu w jakiś sposób zapobiec?

Jednym z głównych problemów, z jakim zgłaszają się pacjenci (głównie kobiety) jest wzrost masy ciała. Niedoczynność tarczycy, występująca coraz częściej z powodu rosnącej zachorowalności na chorobę Hashimoto, prowadzi do osłabienia metabolizmu, powstawania obrzęków i odkładania się substancji (tzw. GAGi-glikozaminoglikany) w różnych tkankach. Pacjenci przybierają na wadze nawet w przypadku niewielkiej niedoczynności. Problem ulega dodatkowemu nasileniu w przypadku fizjologicznego spadku metabolizmu w starszym wieku. Prawidłowo leczona niedoczynność tarczycy, często z równocześnie wprowadzoną odpowiednią dietą oraz treningiem fizycznym umożliwia schudnięcie. Zazwyczaj odbywa się to jednak powoli, zdecydowanie wolniej, niż wcześniejsze przybieranie na wadze. Tylko ścisła współpraca z endokrynologiem i dietetykiem oraz dobranie odpowiednich ćwiczeń pozwalają na powrót do wyjściowej masy ciała.

Podsumowując z uwagi na rosnącą częstość występowania w Polsce chorób autoimmunizacyjnych tarczycy, w tym przede wszystkich choroby Hashimoto, wskazana jest kontrola hormonalna (minimum TSH) w przypadku pojawienia się jakichkolwiek objawów wskazujących na nadczynność lub niedoczynność tarczycy. Szczególnie istotne jest to w przypadku kobiet planujących lub będących w ciąży z uwagi ryzyko powikłań zarówno ze strony matki, jak i dziecka.

Wywiadu udzielił nam dr n. med. Piotr Miśkiewicz, specjalista chorób wewnętrznych i endokrynologii, adiunkt w Klinice Endokrynologii w Warszawie i założyciel portalu www.PytamDoktora.pl, na którym można uzyskać odpowiedzi na wiele pytań, zarówno dotyczących endokrynologii, jak również innych dziedzin medycyny.

dr Piotr Miśkiewicz 

Komentarze
Fryzury Nadmierne wypadanie włosów – przyczyny i sposoby leczenia
Jakie są przyczyny nadmiernego wypadania włosów? Czy istnieje dobry lek na łysienie androgenowe? Sprawdź!
Materiał partnera
sierpień 19, 2019

Wygląd włosów to kwestia ważna zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Są jednak nie tylko ozdobą – pełnią również funkcję ochronną przed mechanicznymi, fizycznymi i chemicznymi zagrożeniami z zewnątrz. Nadmierne wypadanie włosów to coś, co ewidentnie powinno zwrócić naszą uwagę. Czy jest to pojawiające się łysienie na czubku głowy, czy dotyczy po prostu wypadania dużych ilości włosów podczas pielęgnacji skóry głowy, warto ustalić przyczynę i spróbować jej zaradzić. Przyczyny wypadania włosów Istnieje wiele przyczyn nadmiernego wypadania włosów. Należą do nich między innymi przebyta choroba, stres oraz nerwica, a także palenie papierosów, niewłaściwa dieta skutkująca anemią i niektóre z przyjmowanych leków (za: Brzezińska-Wcisło i in., 2003). Deficyt kaloryczny w stosowanej diecie i niedobór białka może doprowadzić do osłabienia łodygi włosa, jego wolniejszego wzrostu, a co za tym idzie – do zwiększenia szans na nadmierne wypadanie włosów. Do innych chorób wywołujących łysienie należą cukrzyca, choroby zakaźne, zaburzenia tarczycy (zarówno przy nad-, jak i niedoczynności) oraz inne zaburzenia hormonalne (za: Siemiątkowska, 2015). Również łojotokowe zapalenie skóry głowy, łuszczyca i grzybica mogą doprowadzić do wzmożonej utraty włosów. Dużym problemem są też choroby psychiczne i kompulsywne wyrywanie sobie włosów – trichotillomania (za: Styczeń, kopia online 2019). Chory, świadomie lub mniej świadomie, sam wyrywa sobie wówczas włosy. W tym przypadku zalecana jest przede wszystkim psychoterapia – wtedy problem sam często ustępuje. Wypadanie włosów u mężczyzn W przypadku mężczyzn najpoważniejszym problemem jest łysienie androgenowe: inaczej androzależne lub androgenetyczne. Dotyczy ono około 80 proc. mężczyzn (za: Maciejewska, 2017). Za ten rodzaj łysienia odpowiadają czynniki genetyczne (za: Matysek-Nawrocka,...

Przeczytaj
Włosy dysplastyczne i dystroficzne - co to jest
Fotolia
Fryzury Pojedyncze włosy dysplastyczne i dystroficzne - co to jest?
Zdarzyło się Wam znaleźć włos, który wyglądem i strukturą wyraźnie odbiegał od reszty? Ciemny, gruby, szorstki, skręcony, jak drucik. Zastanawiałyście się, skąd się wziął? To włos dystroficzny. Sprawdźcie, co to znaczy!
Anna Jastrzębska
luty 16, 2016

Tematem włosów dystroficznych (wtedy jeszcze nie znałam tej nazwy) zainteresowałam się wiele lat temu, gdy znalazłam u u siebie taki włos. Wówczas trafiłam na wątek na naszym forum o "dziwnych" włosach, jednak nie dał mi on zbyt dużo wiedzy, poza poznaniem fachowego nazewnictwa i utwierdzeniem w przekonaniu, że nie jestem odosobniona w tym problemie. Był czas, że włosów dystroficznych miałam więcej, natomiast w pewnym momencie to się uspokoiło i obecnie znajduje je bardzo rzadko. Poniższe zdjęcie udało mi się wykonać po znalezieniu jednego, mocno skręconego, bardzo grubego i ciemnego włosa (względem mojego naturalnego koloru włosów widocznego również na zdjęciu). W sieci można znaleźć niestety bardzo niewiele zdjęć dobrze obrazujących problem – poniżej udało się uchwycić bardzo dużą różnicę między zdrowymi włosami, a ich patologicznymi odmianami. Weronika Słupek, specjalista trycholog, szkoleniowiec Organics Beauty Concept (www.organicsbeauty.pl) o włosach dystroficznych i dysplastycznych: Włos dystroficzny i dysplastyczny są to patologiczne postacie włosa anagenowego czyli tego, który w prawidłowych warunkach jest włosem w aktywnej fazie wzrostu. Włos dystroficzny przypomina wyglądem zaostrzony ołówek, który ma różną długość szpica. Nie posiada on pochewek. Do jego ułamania dochodzi w najwęższym miejscu. Przewężenie wynika z zatrzymania podziałów komórkowych. Im wolniej dochodzi do zaburzeń w procesie podziałów komórkowych, tym szpic włosa dystroficznego jest dłuższy. Występowanie takich włosów dostarcza nam informacji, że mamy do czynienia z łysieniem w mechanizmie anagenowym. Włos dysplastyczny również pozbawiony jest pochewek. Charakteryzuje się one znacznie cieńszym korzeniem w porównaniu do włosa anagenowego. Patologiczne włosy mogą pojawić się u każdego człowieka. Stan ten nie jest niepokojący jeśli w trichogramie (według...

Przeczytaj
tampon
iStock
Styl życia Sprawdź, co wpływa na długość i przebieg twojej miesiączki!
Twój cykl miesięczny to jedna wielka niewiadoma! Sprawdź, co zrobić, żeby miesiączka pojawiała ci się wtedy, kiedy powinna, a krwawienie nie było zbyt obfite.
Matylda Nowak
marzec 04, 2019

Nieregularne , przedłużające się i na dodatek obfite miesiączki to zmora wielu kobiet. Czasami mogą świadczyć o chorobie i wymagają leczenia. Często jednak wystarczy trochę zmienić styl życia, żeby okres pojawiał się wtedy, kiedy powinien oraz abynie trwał zbyt długo i nie był zbyt intensywny. Zmiana diety czy otoczenia mogą spowodować, że twoja miesiączka stanie się dla ciebie zdecydowanie mniej uciążliwa . Zobacz także: Masz bolesne miesiączki? Te błędy sprawiają, że czujesz się jeszcze gorzej! Co wpływa na przebieg miesiączki? Nieregularny i przedłużający się okres to zjawisko normalne u młodych dziewcząt, które dopiero zaczęły miesiączkować, oraz dojrzałych kobiet zbliżających się do menopauzy. Przedłużające się (trwające sześć dni lub dłużej) albo wyjątkowe obfite miesiączki (takie, kiedy zmiana podpaski czy tamponu co dwie godziny nie wystarcza) mogą być spowodowane przez mięśniaki, endometriozę i zmiany nowotworowe. Dlatego, jeśli krwawienie jest u ciebie zawsze bardzo intensywne i długotrwałe, koniecznie zgłoś się do ginekologa . Pamiętaj jednak, że okres może się przesuwać w czasie i intensyfikować pod wpływem różnych czynników: Stres może wywołać zaburzenia cyklu i opóźnić wystąpienie okresu . Pod jego wpływem w organizmie kobiety wytwarzana jest mniejsza ilość gonadoliberyny (hormon, który pobudza uwalnianie hormonów luteinizującego i folikulotropowego, od których zależy jajeczkowanie) w efekcie czego krwawienie może wystąpić później i być wyjątkowo skąpe. Zbyt intensywne treningi mogą doprowadzić do tak zwanego funkcjonalnego braku miesiączki (FHA, functional hypothalamic amenorrhoea). Przyjmuje się, że zaburzenia miesiączkowania u ćwiczących kobiet to efekt nadmiernego zużycia energii. Organizm "uznaje", że w sytuacji ewentualnej ciąży nie jest w stanie zapewnić płodowi odpowiedniej ilości kalorii i...

Przeczytaj
trądzik dieta indeks glikemiczny sól słodycze białe pieczywo witamina E cynk
Pielęgnacja Dieta na trądzik – co jeść, żeby nie mieć krostek i zaskórników
Dieta ma wpływ na trądzik! Pokarmy o wysokim ładunku glikemicznym lub znacząco zwiększające poziom glukozy we krwi powodują pogorszenie stanu cery. Tymczasem dla osób spożywających regularnie kwasy omega-3, cynk czy karotenoidy trądzik nie jest problemem...
Matylda Nowak
luty 06, 2020

Jednym z najważniejszych powodów prawie każdego trądziku – pospolitego, różowatego, grudkowego czy torbielowatego – jest łojotok wywołany przez zaburzenia hormonalne. Ale niezależnie od przyczyn, przebiegu czy metod leczenia tych chorób, mają one jeszcze jedną wspólną cechę – ich nasilenie i często też wyleczenie zależy od spożywanego jedzenia. Bo dieta może zarówno zaostrzyć objawy trądziku, jak i nas przed nimi uchronić! Fot.: iStock Trądzik – czego nie jeść Jedzenie wpływa na naszą gospodarkę hormonalną, skład i ilość wydzielanego łoju, aktywność wywołujących stan zapalny bakterii oraz nasilenie tego stanu. Od lat naukowcy wskazują na grupy pokarmów, które mogą przyczyniać się do zaostrzenia objawów trądziku i znacząco utrudnić jego leczenie.  Mleko i produkty mleczne Spożywanie mleka (zwłaszcza odtłuszczonego) powoduje podniesienie w organizmie poziomu insuliny i insulinopodobnego czynnika wzrostowego (IGF-1). Ich wysoki poziom przyczynia się do nieprawidłowego złuszczania korneocytów (marstwuch komórek naskórka) oraz rozrostu sebocytów – komórek gruczołu łojowego (specyficznych komórek naskórka), które wydzielają sebum. Czyli, przyczyniając się do powiększenia się sebocytów, nabiał powoduje zwiększone wydzielanie łoju i blokowanie ujść gruczołów łojowych.  Ładunek glikemiczny Zaostrzenie objawów trądziku zaobserwowano również przy spożywaniu jedzenia o tak zwanym wysokim ładunku glikemicznym (ŁG). Ładunek glikemiczny to wskaźnik dokładniejszy niż indeks glikemiczny . Określa on wpływ danej żywności na zmiany poziomu cukru we krwi, uwzględniając zarówno rodzaj węglowodanów zawartych w jedzeniu, jak i ich ilość zawartą w jego porcji.  Dieta o wysokim ładunku glikemicznym prowadzi do wysokiego poziomu insuliny, konsekwencją czego jest wzrost insulinopodobnego czynnika wzrostowego (IGF-1) i we efekcie...

Przeczytaj