Nitroceluloza (INCI: Nitrocellulose) to pochodna celulozy, uzyskiwana poprzez działanie mieszaniny kwasów (azotowego i siarkowego) na włókna roślinne zawierające celulozę. Jest to składnik syntetyczny, który znajduje szerokie zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, głównie ze względu na swoje właściwości filmotwórcze. W czystej postaci nitroceluloza występuje jako biały, włóknisty proszek, ale w kosmetykach stosowana jest zazwyczaj w postaci roztworu w rozpuszczalnikach organicznych.
Podstawową funkcją nitrocelulozy w kosmetykach jest tworzenie na powierzchni skóry, paznokci lub włosów cienkiej, elastycznej warstwy ochronnej. Tworzy trwały film, który zwiększa odporność produktu na ścieranie, wodę i czynniki zewnętrzne. Z tego względu jest kluczowym składnikiem lakierów do paznokci oraz niektórych produktów do stylizacji włosów. Może być także stosowana w specjalistycznych kosmetykach ochronnych do skóry (np. preparatach zabezpieczających skórę dłoni przed chemikaliami) oraz w kosmetykach do stylizacji włosów (np. produktach utrwalających fryzurę).
W lakierach do paznokci odpowiada za:
Chociaż nitroceluloza nie wykazuje działania drażniącego przy zastosowaniu zewnętrznym, należy zwrócić uwagę na jej obecność w produktach zawierających rozpuszczalniki organiczne, które mogą wysuszać skórę lub paznokcie. Długotrwałe stosowanie lakierów do paznokci z dużą zawartością rozpuszczalników może prowadzić do osłabienia i łamliwości płytki paznokcia.
Nitroceluloza sama w sobie jest bezpieczna, ale w formułach kosmetycznych powinna być stosowana zgodnie z przepisami dotyczącymi łatwopalnych substancji – ze względu na swoje właściwości łatwopalne w stanie suchym. Nie zaleca się stosowania produktów z nitrocelulozą na uszkodzoną skórę. Należy także unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi.
Nitroceluloza występuje przede wszystkim w kosmetykach do paznokci oraz produktach tworzących warstwę ochronną, takich jak: