Olej kokosowy to naturalny tłuszcz roślinny pozyskiwany z miąższu orzechów palmy kokosowej. W kosmetykach występuje pod nazwą INCI Cocos Nucifera Oil. W temperaturze pokojowej ma postać stałą, a po ogrzaniu przybiera postać płynnego oleju. Może być tłoczony na zimno (virgin coconut oil) lub rafinowany – w zależności od metody ekstrakcji zmieniają się jego właściwości sensoryczne, lecz podstawowy skład chemiczny pozostaje podobny. Jest bogaty w nasycone kwasy tłuszczowe, w tym przede wszystkim kwas laurynowy, mirystynowy i kaprylowy.
Olej kokosowy działa przede wszystkim jako emolient – natłuszcza, zmiękcza i wygładza skórę, zapobiegając jej przesuszeniu. Olej kokosowy zawiera związki, które skutecznie wspierają pielęgnacje skóry. Tworzy na powierzchni warstwę okluzyjną, która ogranicza utratę wody z naskórka. Dzięki zawartości kwasu laurynowego wykazuje również działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, co czyni go szczególnie cenionym w pielęgnacji skóry problematycznej. Zawiera również witaminę E, która jest przeciwutleniaczem - przeciwdziała przedwczesnemu starzeniu się skóry.
W kosmetykach do włosów olej kokosowy wzmacnia strukturę włosa, zapobiega łamliwości, wygładza łuski i nadaje połysk. Może także ograniczać puszenie się włosów i chronić je przed działaniem czynników zewnętrznych.
Zastosowanie znajduje również jako składnik mydeł, peelingów, balsamów, maseł do ciała, a także w kosmetykach dla dzieci i kobiet w ciąży.
Pomimo wielu zalet, olej kokosowy nie jest odpowiedni dla każdego typu skóry. Może działać komedogennie, czyli zatykać pory i sprzyjać powstawaniu zaskórników, szczególnie u osób z cerą tłustą lub trądzikową. U niektórych użytkowników może też powodować podrażnienie, zwłaszcza jeśli stosowany jest w postaci nierafinowanej i w dużych ilościach.
Z tego względu nie zaleca się stosowania czystego oleju kokosowego na twarz u osób z problemami skórnymi, choć jego przetworzona forma w odpowiednio skomponowanych produktach jest zazwyczaj dobrze tolerowana.
Olej kokosowy występuje w wielu kosmetykach pielęgnacyjnych, w tym:
Składnik silnie komedogenny, niepolecany do skóry tłustej, trądzikowej, skłonnej do powstawania wyprysków i stanów zapalnych. Niepolecany również w czystym stężeniu do włosów wysokoporowatych, puszących się, ponieważ może nasilać problem puszenia, elektryzowania i przesuszać włosy. Może także wysuszać skórę, odnotowuje się przypadki przesuszeń po długotrwałym stosowaniu.